Elektrik altyapı projelerinde yatırımın tamamlanması kadar, projenin ilgili dağıtım şirketi ve TEDAŞ kriterlerine uygun şekilde kabul edilmesi de büyük önem taşımaktadır. Özellikle orta gerilim (OG) tesisleri, trafo merkezleri, enerji nakil hatları, GES projeleri ve sanayi tesislerinde TEDAŞ kabul sürecinde tespit edilen eksiklikler, enerjilendirme sürecinin gecikmesine ve ek maliyetlerin oluşmasına neden olabilmektedir.
Bu yazımızda TEDAŞ kabul sürecinin aşamalarını, gerekli belgeleri ve sahada en sık karşılaşılan eksiklikleri detaylı olarak ele alıyoruz.
TEDAŞ Kabul Süreci Nedir?
TEDAŞ kabul süreci; tamamlanan elektrik tesisinin ilgili teknik şartnamelere, yürürlükteki yönetmeliklere ve onaylı projelere uygun olarak yapıldığının kontrol edildiği resmi süreçtir. Bu süreç sonunda tesisin enerjilendirilmesine uygun olup olmadığı değerlendirilir.
TEDAŞ kabulü genellikle trafo merkezleri, OG/AG tesisleri, enerji nakil hatları, güneş enerji santralleri (GES), sanayi tesisleri ve ticari yapılar için uygulanmaktadır.
TEDAŞ Kabul Sürecinin Aşamaları
1. Proje Onay Süreci
İlk aşamada elektrik projeleri ilgili dağıtım şirketine sunulur. Tek hat şemaları, güç hesapları, kısa devre hesapları, topraklama projeleri, koruma sistemleri ve trafo seçimleri bu aşamada kontrol edilir. Proje onayı alınmadan saha uygulamasına başlanması ciddi revizyonlara ve zaman kayıplarına neden olabilir.
2. Saha İmalatlarının Tamamlanması
Proje onayı sonrasında trafo montajı, OG hücre montajı, AG panoları, kablo tesisatı, topraklama sistemi ve koruma sistemleri tamamlanır. Bu aşamada projeye uygunluk kritik önem taşır; sahada yapılan her değişiklik projeye işlenmelidir.
3. Test ve Ölçümler
Kabul öncesinde topraklama ölçümü, izolasyon direnci testi, röle testleri, kesici fonksiyon testleri, faz sırası kontrolü, kablo testleri ve koruma sistemi kontrolleri eksiksiz tamamlanmalıdır. Test raporları kabul dosyasının vazgeçilmez bir parçasıdır.
4. Kabul Başvurusu
Tüm imalatlar tamamlandıktan sonra kabul başvurusu yapılır. Kabul heyeti sahada inceleme gerçekleştirerek projeye uygunluğu değerlendirir.
TEDAŞ Kabul Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler
Onaylı elektrik projeleri, tek hat şemaları, topraklama ölçüm raporları, izolasyon test raporları, röle test raporları, trafo test raporları, malzeme uygunluk belgeleri, as-built projeler ve işletme sorumluluğu evrakları eksiksiz hazırlanmalıdır.
TEDAŞ Kabulünde En Sık Karşılaşılan 10 Eksiklik
1. Topraklama Ölçümlerinin Yetersiz Olması
En sık rastlanan problemlerin başında gelmektedir. Eksik topraklama elektrodu, yüksek toprak özgül direnci veya hatalı bağlantılar nedeniyle ölçüm değerleri standartların altında kalabilir. Bu durum kabulün ertelenmesine ve ilave imalat yapılmasına yol açar.
2. Proje ile Saha Uygulamasının Farklı Olması
Sahada yapılan değişikliklerin projeye işlenmemesi sık karşılaşılan bir durumdur. Farklı kablo kesiti kullanılması, hücre yerleşim değişiklikleri ve koruma ekipmanı farklılıkları bu kapsamda değerlendirilir.
3. Eksik Etiketleme
OG tesislerde ekipmanların eksiksiz etiketlenmesi zorunludur. Hücre numaraları, kablo etiketleri, bara etiketleri ve uyarı levhalarının eksikliği kabul sürecinde olumsuz değerlendirilir.
4. Röle Ayarlarının Yapılmamış Olması
Koruma rölelerinin devreye alınmadan bırakılması kabul sürecinde önemli bir eksiklik olarak değerlendirilir. Aşırı akım koruması, toprak hata koruması ve kısa devre koruması fonksiyonları mutlaka test edilmiş olmalıdır.
5. Eksik Test Raporları
Sahada test yapılmış olsa bile raporların sunulmaması kabul sürecini geciktirebilir. Tüm testlerin yazılı ve imzalı raporları dosyada hazır bulundurulmalıdır.
6. Topraklama Projesine Uygun İmalat Yapılmaması
Projede belirtilen iletken kesitlerinin ve bağlantı detaylarının uygulanmaması sık karşılaşılan sorunlardandır. Topraklama imalatı onaylı projeyle birebir örtüşmelidir.
7. Hücre Kilitlemelerinin Çalışmaması
OG hücrelerde mekanik ve elektriksel kilitlemeler hayati öneme sahiptir. Kabul heyeti bu sistemleri mutlaka yerinde kontrol eder.
8. Trafo Koruma Sistemlerinin Eksikliği
Buchholz rölesi, sıcaklık koruma sistemleri ve basınç tahliye sistemleri kabul sırasında kontrol edilen başlıca ekipmanlardır. Bu sistemlerin eksik veya devre dışı olması kabulü engeller.
9. Kablo Güzergâhlarının Uygunsuzluğu
Sahada düzensiz ve projeye aykırı kablo uygulamaları kabul sürecinde olumsuz değerlendirilmektedir. Kablo güzergâhları onaylı projeye uygun ve düzenli olmalıdır.
10. As-Built Projelerin Hazırlanmaması
Sahadaki son durumu gösteren revize (as-built) projeler çoğu zaman unutulmaktadır. Bu durum kabul sürecinin uzamasına ve ek belge taleplerinin oluşmasına neden olabilir.
TEDAŞ Kabul Sürecini Hızlandırmak İçin Öneriler
Saha uygulamalarını onaylı projeye uygun yürütmek sürecin en kritik adımıdır. Bunun yanı sıra devreye alma testlerini eksiksiz tamamlamak, tüm raporları dijital ve basılı olarak hazırlamak, kabul öncesi iç denetim gerçekleştirmek, koruma sistemlerini mutlaka test etmek ve topraklama ölçümlerini kabulden önce doğrulamak süreci önemli ölçüde hızlandırır.
